Παρασκευή, 5 Αυγούστου 2016

Ο αχός της εποχής του Julian Barnes

Μετάφραση: Θωμάς Σκιάσσης
Σελ. 240
Εκδόσεις Μεταίχμιο

«Τί θα μπορούσε να αντιπαρατεθεί στον αχό της εποχής; Μόνο αυτή η μουσική που βρίσκεται μέσα μας, η μουσική της ύπαρξής μας, που μερικοί τη μετατρέπουν σε πραγματική μουσική. Και αυτή με τη σειρά της, αν είναι αρκετά δυνατή, αληθινή και καθαρή, έτσι ώστε να καταπνίξει τον αχό της εποχής, μετατρέπεται σε ψίθυρο της ιστορίας. Να τι τον στήριζε».

Και εξαιτίας αυτής ακριβώς της δυνατής, αληθινής και καθαρής μουσικής του έμεινε στην ιστορία ως μία από τις μεγαλύτερες μουσικές ιδιοφυΐες. Με τη μουσική του κατάφερε να εκφράσει όσα δε μπόρεσε με τα λόγια και τις πράξεις του. Η μουσική του ήταν γενναία, οι πράξεις του δειλές, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως. Ο λόγος για τον Ρώσο μουσικοσυνθέτη Ντμίτρι Σοστακόβιτς.

Τρίτη, 5 Ιουλίου 2016

Αγαπημένη της Toni Morrison

Nobel Λογοτεχνίας, Pulitzer
Mετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη
Εκδόσεις Νεφέλη
Εξώφυλλο: Νίκος Χουλιαρας
Σελ.: 431

"TΟ 124 ΗΤΑΝ ΟΛΟ ΜΙΣΟΣ. Γεμάτο φαρμάκι βρέφους. Οι γυναίκες του σπιτιού το ήξεραν, το ίδιο και τα παιδιά. Για χρόνια, καθένας έβρισκε τον τρόπο του ν' αντέξει το μίσος, όμως μέχρι το 1873, η Σήθ κι η κόρη της Ντένβερ ήταν τα μόνα του θύματα. Η γιαγιά, η Μπέμπα Σάγκς, είχε πεθάνει και οι γιοί, ο Χάουαρντ και ο Μπάγκλαρ, το είχαν σκάσει μόλις έγιναν δεκατριών χρονώ - μόλις ένας καθρέφτης θρυμματίστηκε στο κοίταγμά του (αυτό ήταν το σινιάλο για τον Μπάγκλαρ). Μόλις δύο αποτυπώματα από μικροσκοπικά χέρια φάνηκαν στο γλυκό (αυτό ήταν για τον Χάουαρντ). Κανένα απ' τ' αγόρια δεν περίμενε να δει περισσότερα. Ακόμα μια χύτρα μπιζέλια αδειασμένα σωρό πάνω στο πάτωμα ν' αχνίζουν. Τα μπισκότα της σόδας κομματάκια στρωμένα σε γραμμή στο κατώφλι της πόρτας. Δεν περίμεναν κάν την εποχή της ανακωχής: τις εβδομάδες, ή ακόμα και μήνες, που όλα ήταν ήρεμα. Όχι. Και οι δύο έφυγαν αμέσως- τη στιγμή που το σπίτι τους χτύπησε με τη μοναδική ύβρι που δεν μπορούσαν ν' αντέξουν ή να παρακολουθήσουν για άλλη μια φορά. Μέσα σε δύο μήνες, στην καρδιά του χειμώνα, αφήνοντας τη γιαγιά τους, την Μπέμπα Σάγκς, τη μητέρα τους Σήθ και τη μικρή αδερφή τους Ντένβερ, ολομόναχες στο γκριζόλευκο σπίτι της οδού Μπλούστοοουν. Τότε δεν είχε αριθμό, το Σινσινάτι δεν είχε φτάσει τόσο μακριά. Στην πραγματικότητα, το Οχάιο αποκαλούνταν πολιτεία από εβδομήντα μόνον χρόνια, όταν πρώτα ο ένας αδερφός κι ύστερα ο άλλος γέμισαν τζίβα τα καπέλα τους, άρπαξαν τα παπούτσια τους και γλίστρησαν μακριά απ' το ζωηρό μίσος που ένιωθε γι' αυτούς το σπίτι".

Πώς προσεγγίζει κανείς ένα βιβλίο σαν την "Αγαπημένη" της Morrison; Πώς μπορείς να περιγράψεις τα συναισθήματα που προκαλεί η ανείπωτη ιστορία της Αγαπημένης, της Σήθ, της Ντένβερ, της Μπέμπα Σάγκς, του Πώλ Ντή και των υπολοίπων ηρώων του βιβλίου χωρίς να προδώσεις την ασύλληπτη πλοκή μιας, όπως είπε η Morrison, αληθινής ιστορίας, από τις χιλιάδες αντίστοιχες που βίωσαν αυτοί οι άνθρωποι στην άλλη άκρη του Ατλαντικού τα ταραχώδη εκείνα χρόνια; Πώς να πλησιάσεις ένα έργο η πληθωρική, λυρική, ποιητική γλώσσα του οποίου αποτυπώνει μέσα από εικόνες συγκλονιστικές, μοναδικές, τη σκλαβιά στην μετεμφυλιακή Αμερική και τον ρατσισμό και μάς υπενθυμίζει πόσο εύκολο είναι να ξυπνήσει το τέρας όταν κανείς έχει την απόλυτη εξουσία πάνω στους συνανθρώπους του; Μιαν εξουσία ζωής και θανάτου στους σκλάβους - αντικείμενα, οι οποίοι δεν είχαν το δικαίωμα να έχουν γονείς, παιδιά, συγγενείς. Και αυτή η ανυπόφορη ζωή ήταν ο νόμος της εποχής και όχι το αποτέλεσμα ενός ολοκληρωτικού, τρομοκρατικού καθεστώτος. Ήταν κάτι απολύτως "φυσιολογικό"! Τέτοιοι άνθρωποι πρωταγωνιστούν στο καταπληκτικό αυτό βιβλίο, ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν από Αμερικανίδα συγγραφέα και το οποίο της χάρισε όχι μόνο το Pulitzer αλλά και το Nobel Λογοτεχνίας το 1993.

Κυριακή, 5 Ιουνίου 2016

Ημερολόγιο Προσευχής της Φλάννερυ Ο' Κόννορ

Μετάφραση: Γιάννης Παλαβός
Επίμετρο: Σταύρος Ζουμπουλάκης
Σχεδιασμός Εξωφύλλου: Μάρω Κατσίκα
Εικόνα Εξωφύλλου: Αlbrecht Dürer, "Fußsohlen eines Apostels", 1508

"[…] να με απασχολεί εδώ η λογοτεχνική αρτιότητα αντί να Σε σκέφτομαι κι αντί να εμπνέομαι από την αγάπη που θα ήθελα να νιώθω. Κύριε, δεν μπορώ να Σε αγαπήσω όπως θέλω. Είσαι μια λεπτή ημισέληνος που ατενίζω κι ο εαυτός μου είναι η σκιά της Γης που με εμποδίζει να δω ολόκληρο το φεγγάρι. Η ημισέληνος είναι πολύ όμορφη κι ίσως κάποια σαν κι εμένα να μην πρέπει ή να μην μπορεί να δει παρά μονάχα αυτή ͘όμως φοβάμαι, Κύριε, ότι η σκιά του εαυτού μου θα μεγαλώσει τόσο που θα σκεπάσει εντελώς το φεγγάρι, κι ότι θα κρίνω τον εαυτό μου από τη σκιά που είναι το τίποτα".

Έτσι ξεκινάει η συγκλονιστική, σπαρακτική, αγωνιώδης και πυρετώδης προσευχή της μεγάλης Φλάννερυ Ο' Κόννορ προς τον Θεό. Μια προσευχή υπό τη μορφή ημερολογίου, που η συγγραφέας έγραφε σταδιακά μεταξύ 1946-1947, όταν ήταν μόνο 21! Το ημερολόγιο είναι  θραύσματα λογοτεχνικά, ο πόνος μιας συγγραφέως ήδη -χωρίς να το γνωρίζει η ίδια- σπουδαίας, οι προσευχές της στον Θεό, η επιθυμία της να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στο θέλημά του. Μέσα από τις εγγραφές αυτές αναζητούσε την αγάπη Του, αναζητούσε όμως παράλληλα τη φώτιση για να γίνει μια καλή συγγραφέας και να Τον υμνήσει μέσα από το έργο της.

Κυριακή, 29 Μαΐου 2016

ΓΚΑΜΠΟ Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, αναμνήσεις μιας μαγικής ζωής

Oscar Pantoja, Miguel Bustos, Felipe Camargo, Tatiana Cordoba
Μετάφραση: Κλαίτη Σωτηριάδου,
Εκδόσεις Ίκαρος
Σελ. 163

Χιλιάδες σελίδες έχουν γραφτεί για το μεταφρασμένο σε δεκάδες γλώσσες, πολυβραβευμένο και πολυαγαπημένο από εκατομμύρια κόσμου έργο του. Να λοιπόν που ήρθε η ώρα τέσσερις ταλαντούχοι άνθρωποι, ο σεναριογράφος Oscar Pantoja και οι εικονογράφοι Miguel Bustos, Felipe Camargo και Tatiana Cordoba να κάνουν τη ζωή του μεγάλου Γκάμπο ένα συναρπαστικό, πραγματικά χάρμα οφθαλμών graphic novel. Αν κάποιος δεν έχει διαβάσει βιβλίο του Μάρκες και ξεκινήσει με το υπό παρουσίαση graphic novel, είναι σίγουρο ότι θα σπεύσει να προμηθευτεί τα "Εκατό χρόνια μοναξιά" (και αφού το διαβάσει θα αγοράσει και όλα του τα βιβλία). Αν πάλι έχει διαβάσει βιβλία του, τότε σίγουρα κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης αυτού του υπέροχου graphic novel από τη μία θα συνειδητοποιήσει έκπληκτος ότι πολλά συμβάντα από τη ζωή του συγγραφέα έχουν εισχωρήσει στα βιβλία του, από την άλλη θα θελήσει να ξαναδιαβάσει τα βιβλία του, για να ανακαλύψει την ίδια αυτή μαγεία που ανακάλυψε και τότε, όταν για πρώτη φορά βυθίστηκε στις μαγικές του σελίδες.

Τρίτη, 17 Μαΐου 2016

Στον κήπο με τα θηρία του Έρικ Λάρσον

Μετάφραση: Ανδρέας Μιχαηλίδης
Εκδόσεις Μεταίχμιο
Σελ. 575

"ΚΑΠΟΤΕ, ΣΤΗΝ ΑΠΑΡΧΗ μιας πολύ σκοτεινής περιόδου, ένας αμερικανός πατέρας και η κόρη του ξαφνικά βρέθηκαν από τη θαλπωρή του σπιτιού τους στο Σικάγο στην καρδιά του χιτλερικού Βερολίνου. Έμειναν εκεί για τεσσεράμισι χρόνια, αλλά η ιστορία που θα ακολουθήσει αφορά τον πρώτο χρόνο της παραμονής τους, καθότι συνέπεσε με την "προαγωγή" του Χίτλερ από καγκελάριο σε απόλυτο τύρρανο, σε μια αβέβαιη περίοδο λεπτών ισορροπιών όπου τα πάντα κρέμονταν από μια κλωστή. Ο πρώτος εκείνος χρόνος αποτέλεσε ένα είδος προλόγου, κατά τον οποίο διαμορφώθηκαν τα βασικά μοτίβα του πολεμικού έπους που επρόκειτο να ακολουθήσει - ενός έπους με κεντρικό άξονα τον φόνο."

Όπως μας ενημερώνει ο συγγραφέας με την παραπάνω εναρκτήρια παράγραφο του βιβλίου του, το ιστορικό αυτό αφήγημα αποτελεί ένα είδος προλόγου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από την εξιστόρηση της ζωής του Γουίλιαμ Ντοντ, πρέσβη των Η.Π.Α. στη Γερμανία, και της οικογένειάς του κατά τον πρώτο χρόνο της παραμονής τους στο Βερολίνο. Ο συγγραφέας στηρίζεται στα ημερολόγια του Ντοντ και την αυτοβιογραφία της κόρης του Μάρθας και μας ξεναγεί σε ένα Βερολίνο που βράζει, σε μια χώρα που υπνοβατεί και σταδιακά χάνει -από φόβο, αδιαφορία ή αναισθησία- την ανθρωπιά της. Είναι ο χρόνος κατά τη διάρκεια του οποίου ο Χίτλερ αποκαλύπτει το αποκρουστικό του πρόσωπο και όλος ο υπόλοιπος κόσμος απλά τον κοιτάζει. 

Τετάρτη, 4 Μαΐου 2016

Η αθανασία των σκύλων του Κώστα Μαυρουδή

Εκδόσεις Πόλις
Μακέτα εξωφύλλου: Μαρία Τσουμαχίδου
Σελ. 212

"Ο σκύλος, κύριε, είναι αθάνατος! Δεν είναι δική μου η σκέψις. Το έχει γράψει ένας Γάλλος συγγραφεύς του περρασμένου αιώνος. Πεθαίνουν μόνον εκείνοι που το γνωρίζουν...Ο Ερμής δεν έχει συνείδηση, αγνοεί το τέλος, όπως το δάσος δεν γνωρίζει τίποτε για το πριονιστήριο. Μακαριότητα. Έζησε και πεθαίνει χωρίς να υποψιάζεται την απουσία του, χωρίς να ξέρει τίποτε για το χρόνο. Σκέπτομαι ότι, όποτε χρειαστεί, θα υποβάλω σε ευθανασία μιαν ανύποπτη, δηλαδή μιαν αθάνατη ύπαρξη".

Τα 69 αδαμάντινα μικρά αφηγήματα που περιέχονται στη συλλογή αυτή του Κώστα Μαυρουδή εντυπωσιάζουν με τη γλώσσα, την οπτική, το εύρημα του σκύλου, που αποτελεί και τον συνδετικό τους δεσμό, και τον φιλοσοφικό τους στοχασμό, ενώ χαράσσονται κατευθείαν στην καρδιά του αναγνώστη και τον συντροφεύουν για μέρες. Η υπαινικτικότητα, η νοσταλγία και η μελαγχολία διατρέχουν το σύνολο των διηγημάτων-μπονζάι. Δεν χρειάζεται καν να αναφέρουμε ότι ένας συγγραφέας και ποιητής σαν τον Κώστα Μαυρουδή δεν θα έπεφτε σε μελοδραματισμούς και εύκολους συναισθηματισμούς. Χειρίζεται το υλικό του με τέτοια μαεστρία που την επικίνδυνη εκείνη στιγμή που νομίζεις ότι σε κάποιες από τις ιστορίες θα πέσει στην παγίδα αυτή, είτε κόβεται η ιστορία, είτε επιστρατεύεται το χιούμορ και απογειώνεται το κείμενο. Σαν ποιητής επίσης δεν θα ήταν δυνατόν ο λόγος του να μην είναι λυρικός, ποιητικός, μουσικός, ενώ παράλληλα καμιά λέξη δεν φαίνεται να περισσεύει στα δουλεμένα -στον μέγιστο δυνατό βαθμό- αυτά διηγήματα.

Δευτέρα, 18 Απριλίου 2016

Ο αγνός εραστής του Ντέιβιντ Πλαντ Μια εξομολόγηση

Μετάφραση-σημειώσεις-επίμετρο: Ηλίας Μαγκλίνης
Σελ. 137
Εκδόσεις Εστίας
Φωτογραφία Εξωφύλλου: Stephen Spender
Σχεδιασμός Εξωφύλλου: Φωκίων Κοπανάρης

“Ο πατέρας σου καταγόταν από μια αρχαία ελληνική πόλη που βρισκόταν στη Μαύρη Θάλασσα, το αρχαίο όνομα της οποίας ήταν Απολλωνία, σήμερα όμως φέρει την ονομασία Σωζόπολη και ανήκει στη Βουλγαρία. Ο παππούς σου είχε έναν στόλο από πλοία και το μεγαλύτερο σπίτι σε όλη την πόλη. Έστειλε τους γιους του να μορφωθούν στο εξωτερικό, στο Βερολίνο και στο Παρίσι, και τον πατέρα σου στο ΜΙΤ, στο Κέμπριτζ της Μασαχουσέτης, όπου σπούδασε πολιτικός μηχανικός και αρχιτέκτονας. Ποτέ δεν γύρισε στη Βουλγαρία ο πατέρας σου, αλλά ο πατέρας του αρνιόταν να αφήσει τη Σωζόπολη και να έρθει στην Ελλάδα.”

Κάπως έτσι ξεκινάει η συγκλονιστική, σπαρακτική εξομολόγηση του συγγραφέα Ντέιβιντ Πλαντ για τον επί σαράντα χρόνια σύντροφό του, Νίκο Στάγκο. Η δευτεροπρόσωπη αφήγηση, λειτουργεί εξαιρετικά στα χέρια του συγγραφέα και εξυπηρετεί απόλυτα αυτό που στην πρώτη σελίδα μοιάζει με εξομολόγηση στο νεκρό εραστή, αλλά στη συνέχεια μετατρέπεται σε διάλογο μαζί του. Η απουσία του συντρόφου δίνει σιγά σιγά τη θέση της στην παρουσία του και ο λόγος του συγγραφέα από αποστασιοποιημένος και κάπως ψυχρός στην αρχή του βιβλίου (όταν μας μιλάει για τον Νίκο Στάγκο, πριν τη γνωριμία του με αυτόν) μετουσιώνεται, γεμίζει με συναισθήματα, με πόνο, αγάπη, χαρά, ζήλεια, γίνεται ζωή και ζωντανεύει τρόπον τινά τον νεκρό, αγνό εραστή του.


Τετάρτη, 13 Απριλίου 2016